Szukaj:
Aktualności
Artykuły
Choroby i dolegliwości

Podwójne widzenie - diplopia

30-04-2011 11:00
Mięsień skośny górny unerwiony jest przez nerw IV (bloczkowy), mięsień prosty boczny przez nerw VI (odwodzący), natomiast pozostałe mięśnie poruszające gałką oczną są zaopatrywane przez nerw III (okołoruchowy). Ruchy gałek ocznych są skojarzone i symetryczne, tzn. w warunkach fizjologicznych nie można poruszać jednym okiem, a gałki oczne poruszają się jednocześnie w tym samym kierunku.
Podwójne widzenie - diplopia
Zobacz również:

RUCH GAŁEK OCZNYCH

Za ruchy gałek ocznych odpowiadają, unerwiane przez nerwy czaszkowe, mięśnie gałkoruchowe:
  • mięsień skośny górny - umożliwia opadnięcie gałki ocznej,
  • mięsień prosty boczny - warunkuje czynność odwodzenia gałki ocznej,
  • mięsień prosty górny - odpowiada za uniesienie gałki ocznej,
  • mięsień prosty dolny - umożliwia opadnięcie oka,
  • mięsień prosty przyśrodkowy - warunkuje przywodzenie gałki ocznej,
  • mięsień skośny dolny - unosi oko,
  • dźwigacz powieki - odpowiada za unoszenie powieki górnej.

PRZYCZYNY DWOJENIA

Podwójne widzenie jest najczęściej wynikiem porażenia (niedowładu) jednego lub kilku mięśni gałkoruchowych lub zaopatrujących je nerwów.

  • PORAŻENIE NERWU III objawia się dwojeniem we wszystkich kierunkach poza patrzeniem w dół i w kierunku uszkodzenia. Zachowana czynność nerwu IV i VI powoduje, że prawidłowa jest czynność odwodzenia oraz ruch ku dołowi i na zewnątrz. Skutkuje to powstaniem zeza porażennego, charakteryzującego się ustawieniem gałki ocznej w kierunku na zewnątrz i ku dołowi. Niedowład nerwu okołoruchowego objawia się ponadto: opadnięciem powieki, rozszerzeniem źrenicy, brakiem reakcji źrenicy na światło i zniesieniem akomodacji.
  • PORAŻENIE NERWU IV skutkuje podwójnym widzeniem w czasie patrzenia w każdym kierunku, z wyjątkiem spojrzenia ku górze. Najsilniejsze jest jednak podczas patrzenia ku dołowi, np. podczas schodzenia ze schodów. Przewaga mięśni unerwianych przez nerwy III i VI sprawia, że gałka oczna ustawiona jest ku górze i donosowo, a patrzenie ku dołowi i na zewnątrz jest niemożliwe. Pochylenie głowy w stronę porażonego oka nasila zeza i dwojenie, z kolei odchylenie głowy w kierunku oka zdrowego zmniejsza zeza i podwójne widzenie. Zjawisko to przyczynia się do kompensacyjnego ustawiania głowy, w celu zmniejszenia objawów porażenia nerwu bloczkowego.
  • PORAŻENIE NERWU VI powoduje powstanie zeza zbieżnego, na skutek ustawienia gałki ocznej donosowo. Dwojenie występuje przy spojrzeniu w stronę porażenia.

Z uszkodzeniami nerwów zaopatrujących gałkę oczną wiążą się takie zespoły, jak:
  • zespół Webera - porażenie nerwu III po stronie uszkodzenia, z towarzyszącym połowiczym niedowładem po stronie przeciwnej oraz ośrodkowym porażeniem nerwu VII i XII
  • zespół Foville`a - porażenie nerwów VI i VII po stronie ogniska z połowiczym niedowładem po stronie przeciwnej
  • zespół Gradeniga - porażenie nerwów V i VI z silnymi bólami twarzy i zniesieniem odruchu rogówkowego.
Gdy porażeniu ulegną wszystkie trzy nerwy unerwiające mięśnie gałkoruchowe, gałka oczna jest stale ustawiona wprost i nie wykonuje żadnych ruchów. Ponadto powieka jest opadnięta, a rozszerzona źrenica nie reaguje na światło.

PRZYCZYNY PORAŻEŃ

Porażenia, będące przyczyną podwójnego widzenia, mogą obejmować mięśnie gałkoruchowe lub zaopatrujące je nerwy.

Dwojenie na skutek niedowładu nerwów gałkoruchowych może być wynikiem:
  • uszkodzenia pnia mózgu (guz, rozmiękanie, krwotok, stwardnienie rozsiane)
  • zakrzepu zatoki jamistej, tętniaka tętnicy szyjnej wewnętrznej
  • neuroinfekcji bakteryjnych lub wirusowych
  • tętniaków koła tętniczego Willisa
  • urazów czaszki (twardoczaszki, okolicy oczodołu)
  • cukrzycy
  • błonicy - zakażenie maczugowcem błonicy (Corynebacterium diphtheriae)
  • zatrucia botuliną (jadem kiełbasianym)
  • encefalopatii Wernickiego - encefalopatia alkoholowa spowodowana między innymi niedoborem witaminy B1
  • zespołu Tolosy-Hunta - porażenie nerwu III, IV, V i VI, objawiające się między innymi bólem w tylnej okolicy gałki ocznej;
  • patologicznych zmian w obrębie szczeliny oczodołowej górnej
  • wrodzonych porażeń nerwów ruchowych gałek ocznych

Przyczyny porażeń mięśni gałek ocznych, objawiających się dwojeniem, mogą być następujące:
  • choroba Erba-Goldflama (miastenia) - nużliwość mięśni
  • miopatia oczna
  • miopatia w przebiegu nadczynności tarczycy (hipertyreozy)

BADANIE LEKARSKIE

Badanie ruchów gałek ocznych polega na powolnym wodzeniu wzrokiem za palcem osoby badającej, który jest przesuwany w różnych  może go nie ujawnić, a o jego obecności świadczy jedynie podwójne widzenie. Dwojenie nasila się podczas patrzenia w tę stronę, za którą odpowiada porażony mięsień.

Jeśli niedowład obejmuje więcej niż jeden mięsień gałkoruchowy trudno jest ustalić lokalizację porażenie, ponieważ podwójne widzenie występuje wówczas podczas patrzenia w różnych kierunkach. Aby określić w tym wypadku, które mięśnie są niedowładne, niezbędne jest wykonanie specjalistycznego badania okulistycznego.

LECZENIE

Leczenie podwójnego widzenia obejmuje leczenie przyczyn porażeń mięśni i nerwów. Ma na celu usunięcie przyczyn choroby, która wywołała dwojenie, np. błonicy. Jeśli przyczyny porażenia nie są znane leczenie polega na stosowaniu farmakoterapii - leki przeciwobrzękowe i poprawiające krążenie.


Źródła:

Neurologia. pod red. W. Kozubskiego i P. P. Liberskiego, PZWL, Warszawa 2006.
Mazur R., Kozubski W., Prusiński A.: Podstawy kliniczne neurologii. Podręcznik dla studentów medycyny. PZWL, Warszawa 1998
Jakimowicz W.: Neurologia kliniczna w zarysie. Podręcznik dla studentów medycyny. PZWL, Warszawa 1987.

Autor: Marta Grochowska
Zobacz artykuły:
Zobacz również tagi: oczy gałki oczne mięsień skórny górny podwóje widzenie dwojenie diplopia
Brak komentarzy
Dodaj komentarz