Szukaj:
Aktualności
Artykuły
Choroby i dolegliwości

Zioła stosowane w zakażeniach dróg moczowych

02-01-2012 09:20
Najczęstszą przyczyną stanów zapalnych dolnych dróg moczowych, czyli cewki moczowej i pęcherza moczowego, jest zakażenie bakteryjne, na ogół przez drobnoustroje bytujące w jelitach. Zapaleniom sprzyjają takie czynniki, jak: stres, wilgoć, zimno, cukrzyca, kamienie nerkowe, obecność cewnika czy menstruacja. Infekcjom można zatem w dużym zapobiec ubierając się ciepło, właściwie dbając o higienę i przyjmując wystarczająco dużą ilość płynów.
Zioła stosowane w zakażeniach dróg moczowych
Zobacz również:

Gdy nie uda nam się jednak uniknąć zakażenia, poza wspomnianymi zaleceniami można stosować ciepłe kąpiele nasiadowe i kąpiele stóp. Pomocne mogą być również ciepłe okłady na brzuch. Dużą rolą w terapii infekcji dróg moczowych odgrywają zioła. Surowce roślinne działające moczopędnie i/lub odkażająco są skuteczne w zakażeniach, gdy liczba drobnoustrojów jest mniejsza niż 106 w jednym mililitrze moczu. Ich stosowanie jest również wskazane w trakcie antybiotykoterapii (gdy okazała się konieczna) oraz po jej zakończeniu. Po jakie surowce możemy zatem sięgnąć, gdy zaobserwujemy u siebie objawy zakażenia dróg moczowych, takie jak częstomocz, bolesność i pieczenie przy oddawaniu moczu czy ból brzucha, okolicy nadłonowej i lędźwiowej?

Liść mącznicy lekarskiej (Uvae ursi folium) działa dezynfekująco w obrębie dróg moczowych. Za aktywność surowca odpowiada arbutyna, która w środowisku zasadowym ulega przekształceniu do aktywnego hydrochinonu. W związku z tym wskazana jest alkalizacja moczu, np. poprzez przyjmowanie wodorowęglanu sodu. Unikać należy z kolei środków i pokarmów (głównie diety bogatobiałkowej) mogących zakwaszać mocz. Działanie przeciwbakteryjne wykazują również obecne w surowcu kwasy fenolowe. Preparaty liści mącznicy lekarskiej  (np. Uverex, Uversan) zalecane są nie tylko w stanach zapalnych dróg moczowych, ale także w nieżycie pęcherza i miedniczek nerkowych. Przeciwwskazaniem do ich stosowania jest ciąża, okres karmienia piersią i wiek poniżej 12 lat. Ostrożność należy zachować również w przypadku nadwrażliwości żołądka, gdyż u tych osób mogą wystąpić nudności i wymioty. Unikać należy także długotrwałej terapii preparatami mącznicy, z uwagi na ryzyko podrażnienia nerek i uszkodzenia wątroby.

Liść brzozy (Betulae folium) działa saluretycznie i moczopędnie, przy czym nie podrażnia nerek. Za te właściwości odpowiada zawartość flawonoidów, olejku eterycznego  i saponin. Przetwory z liści brzozy wskazane są w tzw. terapii płuczącej w zakażeniach bakteryjnych i stanach zapalnych dróg moczowych, kamicy nerkowej i w przypadku obecności piasku w nerkach. Ze względu na moczopędne działanie konieczne jest przyjmowanie minimum 2 litrów płynów na dobę, co zapobiegnie odwodnieniu. Nieznacznie zwiększają wydzielanie moczu także pączki brzozy. W urologii zastosowanie znalazł również sok brzozowy uzyskiwany ze świeżych liści rośliny.

Liść i ziele pokrzywy zwyczajnej (Urticae folium/herba) podobnie jak liście brzozy zwiększają diurezę. Ich działanie znalazło zastosowanie w terapii wypłukiwania w stanach zapalnych dróg moczowych oraz w profilaktyce piasku w nerkach. Preparaty pokrzywy podawane są również w zaburzeniach oddawania moczu spowodowanych gruczolakiem prostaty.

Korzeń wilżyny ciernistej (Ononidis radix) cechuje umiarkowane działanie moczopędne. Surowiec stosowany jest w celu zwiększania ilości wydalanego moczu w stanach zapalnych miedniczek nerkowych i nieżycie pęcherza. Zalecany jest również w profilaktyce i terapii piasku w nerkach.

Liść ortosyfonu (Orthosiphonis folium) dzięki właściwościom moczopędnym, uwarunkowanym obecnością flawonoidów i kwasu litospermowego, stosowany jest w leczeniu bakteryjnych i zapalnych chorób dróg moczowych. Wykorzystywany jest także w podrażnieniu pęcherza i piasku w nerkach. Skuteczność surowca wynika również z działania przeciwbakteryjnego, za które odpowiada kwas rozmarynowy, przeciwzapalnego (ortosyfole A i B, flawonoidy) i rozkurczającego na mięśnie gładkie dróg moczowych. Podobnie jak w przypadku pozostałych surowców moczopędnych konieczne jest przyjmowanie przynajmniej dwóch litrów płynu dziennie.

Ziele nawłoci pospolitej (Solidaginis herba) działa nie tylko silnie moczopędnie, ale także przeciwzapalnie i spazmolitycznie. Jego skuteczność w stanach zapalnych pęcherza i nerek zostało udowodnione w badaniach doświadczalnych. Surowiec bywa także stosowany w zapobieganiu kamieniom nerkowym i piaskowi w nerkach. Wchodzi w skład bardzo wielu preparatów złożonych, m.in. mieszanek ziołowych: Diureticol, Diuroflos, Urolson.

Ziele i kwiat wrzosu
(Callunae herba/flos) to surowce bogate w związki fenolowe – flawonoidy, procyjanidyny, garbniki, kwasy i glikozydy fenolowe. Dzięki nim zwiększaja wydzielanie moczu i działa nieznacznie spazmolitycznie. Preparaty z wrzosu zalecane są w stanach zapalnych miedniczek nerkowych, kłębuszków nerkowych i pęcherza. Pomocniczo stosowane są również w kamicy nerkowej.

Ziele rdestu ptasiego (Polygoni avicularis herba) podobnie jak ziele i kwiat wrzosu swoje działanie moczopędne zawdzięcza obecności związków flawonoidowych. Zastosowanie surowca w urologii obejmuje przewlekłe nieżyty dróg moczowych, zmniejszone wydzielanie moczu i kamicę moczową.

Liść borówki brusznicy (Vitis idaeae folium) dzięki obecności hydrochinonu działa moczopędnie. Ponadto zwiększa wydalanie jonów sodu i chlorku. Zawartości arbutyny zawdzięcza natomiast bakteriobójczą aktywność w obrębie dróg moczowych. Dodatkowo jest ona wzmocniona przez obecne w surowcu flawonoidy i garbniki. Wskazania do stosowania wyciągów z liści borówki brusznicy obejmują nieżyty i stany zapalne dróg moczowych oraz kamicę nerkową z towarzyszącym zakażeniem.

Owoc jałowca (Juniperi fructus) jest surowcem cechującym się dużą zawartością olejku eterycznego, który zwiększa przesączanie w kłębuszkach nerkowych i wzmaga wydzielanie moczu. Ponadto wykazuje działanie przeciwbakteryjne. Jednym ze wskazań do zastosowania preparatów jałowca są obrzęki spowodowane niewydolnością nerek lub krążenia.

Korzeń, ziele i owoc pietruszki (Petroselini radix/herba/fructus) pobudzają filtrację nerkową i zwiększają resorpcję zwrotną. Działają też antyseptycznie i spazmolitycznie. Przetwory z surowców stosowane są w stanach zapalnych pęcherza moczowego i nerek, obrzękach i zmniejszonym wydalaniu moczu. Wskazane są także w celu profilaktyki piasku w nerkach. Z moczopędnych właściwości pietruszki nie powinny jednak korzystać kobiety w ciąży i małe dzieci.

Ziele połonecznika (Herniariae herba) ze względu na zawartość flawonoidów działa spazmolitycznie w obrębie dróg moczowych. Ponadto zwiększa diurezę i działa przeciwbakteryjnie na drobnoustroje zasiedlające drogi moczowe, nawet te oporne na antybiotyki i chemioterapeutyki. Preparaty z połonecznika wykorzystywane są w leczeniu chorób układu moczowego, szczególnie w zapaleniu cewki nerkowej.

Ziele skrzypu polnego (Equiseti herba) również zawiera flawonoidy, m.in. glikozydy kwercetyny i kemferolu, genkwaninę. Zwiększa ilość wydalanej z moczem wody i działa rozkurczająco na mięśnie gładkie. Przetwory ze skrzypu stosowane są w infekcjach bakteryjnych i stanach zapalnych dróg moczowych oraz w kamicy nerek i pęcherza moczowego.

Do surowców roślinnych wykorzystywanych w schorzeniach dróg moczowych należą także: owocnia fasoli (Phaseoli pericarpium), owoc, ziele i korzeń selera zwyczajnego (Apii graveolentis fructus/herba/radix), korzeń łopianu (Bardanae radix), kłącze perzu (Graminis rhizoma), korzeń lubczyka (Levistici radix), znamię kukurydzy (Maydis stigma), liść topoli (Populi folium), korzeń i ziele mniszka lekarskiego (Taraxaci radix/herba), ziele fiołka trójbarwnego (Violae tricoloris herba).

Autor: Marta Grochowska
Źródła:
•    Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedworok J.: Fitoterapia i leki roślinne. PZWL, Warszawa 2007.
•    Matławska I. (red.): Farmakognozja. Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Wyd. 3. popr. i uzup., Poznań 2008.
•    Brinkmann H., Wißmeyer K., Meatrice G., Koch W., Tschirch C., red. A. Noculak-Palczewska: Fitoterapia. Racjonalne porady i zalecenia. MedPharm, Wrocław 2007.
Oceń tekst:
Ocena: 4.00     Głosów: 4
copyright biomedical.pl
Zobacz artykuły:
Zobacz również tagi: stres wilgoć zakażenie dróg moczowych zdrowie kobieta antybiotyki mocz brzuch częstomocz ból brzucha dezynfekcja nerki wątroba kwas fenolowy mącznik rośliny bakterie działanie przeciwbakteryjne kamienie nerkowe nieżyt dróg moczowych mięśnie gładkie
11-01-2012 12:48
agamm
zioła są dobre w profilaktyce zapobiegania nawrotom zakażeń dróg moczowych, ale na infekcję są moim zdaniem za "sła...