Szukaj

Dobre bakterie – rodzaje, występowanie i wpływ na zdrowie

Większości z nas bakterie kojarzą się negatywnie - z brakiem higieny i chorobami. Ostatnio jednak coraz częściej można usłyszeć o dobrych bakteriach, które naturalnie występują w naszym organizmie, wspomagając, a wręcz umożliwiając jego funkcjonowanie.

Dobre bakterie – rodzaje, występowanie i wpływ na zdrowie

Zakłada się, że w naszym organizmie bytują setki tysięcy mikroorganizmów. Dokładna ilość zasiedlających ludzki ustrój gatunków nie jest znana, ale szacuje się, że jest ich nawet kilka tysięcy. W ciele zdrowego człowieka mikroby łącznie ważą około 2 kilogramów.

Rodzaje dobrych bakterii

Dobre bakterie, zwane także bakteriami probiotycznymi czy komensalnymi, występują w całym naszym organizmie i o ile znajdują się w środowisku dla siebie właściwym, nie wyrządzają żadnej szkody, a wręcz przeciwnie - wspierają funkcjonowanie narządów. Aby utrzymać bakterie komensalne we właściwych miejscach i nie dopuścić do ich niekontrolowanego, niebezpiecznego dla zdrowia namnażania, należy jedynie przestrzegać podstawowych zasad higieny osobistej oraz stosować zbilansowaną dietę.

Najwięcej opracowań naukowych dotyczy mikroflory jelit, ponieważ jej istnienie, funkcjonowanie oraz znaczenie dla organizmu są znane od lat. Obecnie jednak pojawia się coraz więcej badań poświęconych mikroorganizmom bytującym w innych partiach ciała, które również mają niebagatelny wpływ na nasze zdrowie.

Dobre bakterie występujące na skórze

Mikroorganizmy występują w ogromnych ilościach na ludzkiej skórze. Są to przeróżne bakterie, grzyby oraz wirusy. U zdrowego człowieka nie powodują one zmian chorobowych, a wręcz przeciwnie, chronią przed przenikaniem do naszego organizmu patogenów. Skład mikroflory skórnej u zdrowego człowieka jest stały i niezależny od czynników środowiskowych - ubrań, używanych kosmetyków, detergentów czy środowiska życia.

Mikroorganizmy występują zarówno na powierzchni skóry, jak i wewnątrz porów. Najczęściej są to bakterie z rodzaju Staphylococcus, Micrococcus, paciorkowce, laseczki tlenowe oraz różne gatunki grzybów. Zdarza się, że ze względu na tryb życia życia człowieka na skórze występują drobnoustroje pochodzące z otoczenia wodnego lub roślinnego.

Dobre bakterie występujące w ustach

Obecność bakterii w jamie ustnej nie jest niczym nowym. Od najmłodszych lat dzieci uczy się, jak należy dbać o jej prawidłową higienę. Jednak jak się okazuje, bytują tam bakterie nie tylko chorobotwórcze, powodujące erozję szkliwa czy próchnicę, ale również te dobre, chroniące nas przed patogenami i wpływające pozytywnie na funkcjonowanie organizmu.

Mikroflorą jamy ustnej zaczęto się interesować dopiero w pierwszej połowie XX wieku, po opublikowaniu przez naukowców z Uniwersytetu w Berkeley artykułu na temat pasożytów powodujących choroby dziąseł u zwierząt. Kwalifikację mikroorganizmów jako charakterystycznych właśnie dla tego obszaru naszego ciała utrudnia fakt, że w ustach znajduje się cała masa substancji zewnętrznych - m.in. pochodzących ze spożywanych pokarmów czy wdychanych z powietrzem. Jednak na początku XXI wieku amerykański mikrobiolog Floyd Dewhirst wraz ze swoim zespołem przeprowadził kompleksowe badania mikroflory jamy ustnej i stwierdził występowanie w niej około 700 gatunków mikroorganizmów. Co więcej każdy element - język, podniebienie, zęby, dziąsła - posiada specyficzne dla siebie kolonie bakterii.

W jamie ustnej najczęściej występują bakterie beztlenowe z rodzaju Treponema (krętki), a także grzyby (Candidia albicans) i pierwotniaki (m.in. Entamoeba). Sporadycznie można znaleźć także wirusa opryszczki (Herpesvirus hominis).

Ze względu na skomplikowany charakter badań oraz ich stosunkową świeżość, brak jest szczegółowych analiz dotyczących wpływu mikroflory jamy ustnej na zdrowie człowieka. Zakłada się jednak, że w przyszłości znajomość tej kwestii pozwoli ograniczyć ryzyko występowania poważnych chorób, zwiększyć ich wykrywalność i udoskonalić sposoby leczenia.

Dobre bakterie występujące w płucach

Podobnie jak w przypadku dobrych bakterii zasiedlających jamę ustną, również badania mikroflory układu oddechowego są prowadzone od niedawna. Jeszcze kilkanaście lat temu uważano, że płuca są sterylne i naturalnie nie występują w nich żadne bakterie (poza oczywiście momentem infekcji i zmian chorobowych). Jednak badania przeprowadzone przez amerykańskiego naukowca Gary'ego Huffnagle wykazały, że dynamiczna mikroflora istnieje również w płucach, co więcej, jest ona wynikiem bliskości układów oddechowego i pokarmowego oraz przenikania mikroorganizmów z jednego układu do drugiego.

Zobacz również:

W płucach i drogach oddechowych zdrowego człowieka występują najczęściej bakterie z rodzaju Prevotella (obecne również w mikroflorze jamy ustnej), Veillonella (ziarenkowiec), Streptococcus i Areococcus (paciorkowce), Branhamella i Neisseria (dwoinki) oraz Straphylococcus (gronkowiec).

Dobre bakterie występujące w jelitach

Flora jelitowa jest jednym z najbardziej znanych mikrobiomów w organizmie człowieka. Dzięki zawartości dobrych bakterii nasz układ trawienny jest w stanie usuwać niepotrzebne resztki z organizmu oraz zapobiegać przedostawaniu się szkodliwych substancji do ustroju. Jednak ze względu na wyczerpujący styl życia, nieprawidłową dietę oraz powszechne leczenie antybiotykowe współcześnie mało kto posiada prawidłowo funkcjonującą florę bakteryjną jelit.

Najistotniejszymi występującymi w jelitach bakteriami są Akkermanisia, Faecalibacterium oraz produkujące kwas mlekowy Lactobacillus i Bifidobacterium (które można znaleźć w jogurtach i produktach spożywczych poddanych procesowi fermentacji).

Badania nad mikroflorą jelit są niezwykle trudne ze względu na fakt, że większość zamieszkujących te narządy mikrobów to organizmy beztlenowe, które w atmosferze zewnętrznej - tlenowej - giną.

Dobre bakterie występujące w narządach płciowych kobiet i mężczyzn

Bakterie komensalne występują również w narządach płciowych zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Mikroflora penisa

Penis posiada własną mikroflorę zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. W drogach moczowo-płciowych zanotowano obecność bakterii ze szczepów Lactobacillus, Streptococcus, Prevotella i Fusobacterium. Dokładny skład mikroflory męskiej cewki moczowej nie jest znany, jednak wiele wskazuje na duże podobieństwo między nią a florą jelitową. Istnieje również zależność między ilością dobrych bakterii na penisie a obrzezaniem. Na penisach mężczyzn poddanych temu zabiegowi występuje znacznie mniejsza ilość mikroorganizmów oraz widoczne jest lekkie zachwianie równowagi bakteryjnej.

Mikroflora pochwy

Mikroflora pochwy to zagadnienie bardziej skomplikowane, głównie ze względu na jej zmienny charakter. Jak wykazały badania, kobiety różnią się florą bakteryjną pochwy między sobą, duże zróżnicowanie jest zauważalne zwłaszcza, kiedy porównamy różne grupy etniczne o odmiennym kolorze skóry - szczep bakterii Lactobacillus stanowiący u kobiet rasy białej 90% flory bakteryjnej, u Afroamerykanek stanowi jedynie 60%. Co więcej, flora bakteryjna pochwy zmienia się w trakcie życia kobiety, tendencja ta jest najbardziej dostrzegalna w okresie menopauzy, kiedy ilość Lactobacillusów drastycznie spada (w porównaniu do ich poziomu w okresie reprodukcyjnym). Mikrobiom pochwy zmienia się także w przeciągu doby i także w tym przypadku wahania są różne u poszczególnych kobiet.

Poza Lactobacillusem w pochwie powszechnie występują także następujące rodzaje bakterii: Staphylococcus, Corynebacterium, Streptococcus, Enterococcus, Peptostreptococcus, Bacteroides, Gardnerella, Ureaplasma oraz Mycoplasma.

Zagrożenia wynikające z zaburzenia mikroflory organizmu

Zachwianie równowagi mikrobiotycznej organizmu może mieć poważne konsekwencje dla naszego zdrowia, ponieważ większość występujących w naszym ciele drobnoustrojów w nadmiarze może powodować groźne choroby. Istotne jest, aby nie dopuścić do rozregulowania bytującej w nas mikroflory.

Dobre bakterie są niezbędne, aby organizm mógł prawidłowo funkcjonować. Jednak kiedy zaniedbujemy higienę osobistą, prowadzimy stresujący tryb życia i stosujemy nieprawidłową dietę, naturalny balans bakteryjny naszego organizmu zostaje zachwiany. Część żywych kultur bakterii wymiera, co daje miejsce na rozmnażanie się innych mikroorganizmów. Ich nadwyżka z kolei sprawia, że stają się one czynnikami patogennymi.

Zaburzenia mikroflory skórnej

W przypadku zachwiania flory bakteryjnej skóry zostaje zaburzony jej ochronny charakter. Najczęściej pojawiają się wówczas alergie skórne, wysypki, a nawet choroby takie jak egzema czy łuszczyca.

Zaburzenia mikroflory jamy ustnej

Wpływ zaburzeń mikroflory ust na zdrowie człowieka nie jest jeszcze zbyt dokładnie zbadany, aktualnie wiadomo, że zachwianie równowagi bakteryjnej tej części ciała powoduje, obok znanych nam problemów próchniczych i chorób dziąseł, także grzybice jamy ustnej, opryszczkę oraz ubytki tkanki w obszarze namnażania się patogennych drobnoustrojów (afty). Jednak naukowcy zakładają, że zaburzenia równowagi mikrobiotycznej jamy ustnej mogą prowadzić także do innych, poważniejszych chorób wewnętrznych.

Zaburzenia mikroflory układu oddechowego

Podobnie jak w przypadku mikroflory jamy ustnej, nie ma dokładnych badań na temat zagrożeń płynących z braku równowagi mikrobiotycznej układu oddechowego. Jednak wiadomo, że wahania ilości bakterii są związane z infekcjami dróg oddechowych i astmą (nie ma jednak dokładnych badań związanych z kierunkiem tych zależności).

Zaburzenia mikroflory jelit

Najbardziej rozpowszechnione są informacje o zagrożeniach związanych z zaburzeniami mikroflory jelitowej, ponieważ to głównie w jelitach przetwarzane są składniki odżywcze. Kiedy równowaga mikrobiotyczna jelit zostaje zachwiana, do organizmu wnikają substancje szkodliwe, które w normalnych warunkach zostałyby wydalone. Drastycznie spada także odporność organizmu - również ze względu na fakt przepuszczalności jelit, które pozwalają patogennym drobnoustrojom dostać się do innych części ciała. Co więcej zaburzenia mikroflory jelit powodują problemy trawienne - wzdęcia, zaparcia lub biegunki.

Do głównych przyczyn zaburzeń mikroflory jelit należą przede wszystkim zbyt duża ilość cukru w diecie oraz przebyta kuracja antybiotykowa. Pierwsze prowadzą do nadmiernego namnażania się bakterii, drugie - do zmniejszania ich liczby. Przywrócić równowagę bakteryjną można najczęściej jedząc świeże jogurty (o krótkim terminie przydatności do spożycia) lub kefiry zawierające żywe kultury bakterii lub stosując leki tzw. prebiotyki - składające się z kultur bakterii probiotycznych.

Zaburzenia mikroflory narządów płciowych

Mikroflora narządów płciowych zostaje zaburzona najczęściej przez nieodpowiednią higienę intymną oraz kuracje antybiotykowe. Niebagatelną rolę ma również aktywność seksualna - powszechnie wiadomo, że mikroflory partnerów seksualnych oddziałują na siebie wzajemnie.

Zachwianie równowagi mikrobiotycznej narządów płciowych prowadzi między innymi do grzybicy czy zapalenia pochwy, które nieleczone mogą skutkować poważnymi schorzeniami, a nawet niepłodnością.

Wpływ dobrych bakterii na nasze zdrowie

Dobre bakterie bytują w naszym organizmie, nieustannie pomagając nam funkcjonować. Najistotniejsza w ich działalności jest równowaga - odpowiednia ilość mikroorganizmów każdego gatunku, uniemożliwiająca dominację jednego rodzaju.

Mikroflora skóry

Mikroflora skóry jest pierwszą barierą ochronną, stojącą na straży naszego zdrowia. Blokuje dostęp szkodliwych substancji i patogennych drobnoustrojów do organizmu. Dzięki czemu zwiększa naszą odporność na infekcje.

Mikroflora jamy ustnej i układu oddechowego

Mimo iż badania mikroflory jamy ustnej i układu oddechowego nie są zbyt zaawansowane, wiadomo, że mikroorganizmy żyjące w tych obszarach pomagają nam uniknąć wszelkiego rodzaju infekcji oraz zapewniają poprawne funkcjonowanie całego organizmu. Być może, kiedy dowiemy się o nich więcej, będziemy w stanie skuteczniej leczyć inne, poważne choroby.

Mikroflora jelit

Flora jelitowa to jedna z najbardziej „wpływowych" mikroflor w naszych organizmie. Przez nią jesteśmy chronieni przed wnikaniem szkodliwych substancji z pożywienia, a także patogennych drobnoustrojów dostających się do organizmu przez układ pokarmowy. Występujące w jelitach dobre bakterie wspierają także układ immunologiczny, pozytywnie wpływają na procesy metaboliczne, a także wspomagają produkcję witamin z grupy B oraz K.

Mikroflora narządów płciowych

Dobre bakterie bytujące na narządach płciowych przede wszystkim dbają o odpowiednie funkcjonowanie i zapewnienie środowiska odpowiedniego dla zapłodnienia. Obecne w pochwie bakterie Lactobacillus odpowiadają także za fermentację węglowodanów do kwasu mlekowego, a więc utrzymywanie niskiego poziomu pH, stwarzając tym samym środowisko nieprzyjazne dla większości drobnoustrojów chorobotwórczych.

Autor: Małgorzata Nowak

Komentarze do: Dobre bakterie – rodzaje, występowanie i wpływ na zdrowie

Ta treść nie została jeszcze skomentowana.

Dodaj pierwszy komentarz