Epidemiologia raka piersi

Nowotwory złośliwe w ciągu ostatnich 40 lat stały się jednym z głównych problemów zdrowotnych w Polsce, szczególnie w populacji kobiet, gdzie obecnie wśród młodych kobiet (20-44 lat) 31% zgonów wynika z chorób nowotworowych, a wśród kobiet w średnim wieku (44-64 lat) 47%.

W tym czasie struktura zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe w Polsce zmieniła się znacząco. Zmniejszył się istotnie zarówno u mężczyzn i kobiet udział nowotworów żołądka, a systematycznie wzrastało zagrożenie nowotworami płuca i dolnego odcinka przewodu pokarmowego (jelito grube). Wzrastała także częstość innych nowotworów, których etiologię wiąże się z paleniem tytoniu. Tendencje te będą utrzymywały się w pierwszych dekadach XXI wieku, szczególnie w przypadku nowotworów jelita grubego u obu płci oraz nowotworów płuca i piersi w populacji kobiet i prostaty u mężczyzn.

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem u kobiet na świecie (23%). W Polsce stanowi 1/5 zachorowań na nowotwory złośliwe. Rak piersi powoduje 1/8 zgonów nowotworowych w Polsce.Rak piersi w Polsce jest rozpoznawany u ponad 15 000 kobiet rocznie. Większość zachorowań (58%) przypada w grupie kobiet objętych populacyjnym badaniem przesiewowym (50-69 lat). Udział w badaniach przesiewowych redukuje ryzyko zgonu z powodu raka piersi, ale spadek ryzyka zgonu jest zależny od wieku rozpoczęcia badań mammograficznych i regularności uczestnictwa w badaniach. W wymiarze populacyjnym można osiągnąć nawet 40% redukcję umieralności, jednak konieczny jest masowy udział w badaniach profilaktycznych (>70%).

Poprawa wskaźników przeżyć (obecnie w Polsce około 75% kobiet przeżywa 5 lat od chwili diagnozy) związana z przypuszczalną poprawą skuteczności badań przesiewowych i spodziewanym dalszym postępem w leczeniu chorych może znacząco zwiększyć liczbę kobiet żyjących z chorobą nowotworową przez wiele lat. Obecnie szacuje się, że w Polsce żyje około 55 000 kobiet z chorobą nowotworową piersi.

Czynniki ryzyka w raku piersi są złożone, jednak największy wpływ wydają się mieć czynniki związane ze statusem hormonalnym kobiety (czynniki reprodukcyjne, wiek pokwitania i przekwitania, stosowanie hormonoterapii). Zaledwie 4-8% raków piersi może być wynikiem dziedzicznych mutacji, pozostałe są następstwem sporadycznych mutacji w komórkach somatycznych. Zmiany w zachowaniach reprodukcyjnych polskich kobiet (na przykład wiek urodzenia pierwszego dziecka w ciągu ostatnich trzech dekad opóźnił się o 3 lata) wskazują, że diagnozę raka piersi usłyszy coraz więcej kobiet. Szacujemy, że w 2025 roku liczba zachorowań może osiągnąć 53 400, liczba kobiet żyjących z rakiem piersi może wzrosnąć około 5-krotnie.

Generalny wniosek, to konieczność przygotowania się pod względem edukacyjnym, diagnostycznym, leczniczym, ekonomicznym i logistycznym na gwałtownie rosnącą liczbę pacjentów z chorobą nowotworową piersi (nowych zachorowań i chorych wyleczonych). Skala tego zjawiska wymaga udziału państwowych struktur ochrony zdrowia. Oprócz konieczności diagnozy i leczenia przeciwnowotworowego chorzy ci będą wymagali długoletniej opieki lekarskiej i pielęgniarskiej, a w wielu przypadkach również hospicyjnej. Obecna infrastruktura ochrony zdrowia jest tylko w niewielkim stopniu przygotowana na „eksplozję” liczby nowych zachorowań i chorych na nowotwory złośliwe.

Autor:
Joanna Didkowska - Zakład Epidemiologii i Prewencji w Centrum Onkologii-Instytut Marii Skłodowskiej-Curie

Brak komentarzy